400ste sterfdag van Aernout van den Driessche (1)

Op 4 januari 1620 overleed Aernout Mattheeusen van den Driessche, de oudst bekende voorvader van de familie Van den Driest. Dat is precies 400 jaar geleden. In dit herdenkingsjaar zullen we in enkele afleveringen aandacht besteden aan zijn levensdata en proberen een beeld te schetsen van de omstandigheden waarin hij geleefd moet hebben. Als eerste deel van deze serie is hieronder een verslag te lezen van een bezoek dat ik op deze gedenkwaardige dag bracht aan Aernouts woonplaats Poppendamme en Grijpskerke.

Zaterdag 4 januari 2020
Het was misschien een dag zoals vandaag: helder, zacht en zonnig. Vierhonderd jaar geleden verwisselde op deze dag Aernout Mattheeusen van den Driessche het tijdelijke met het eeuwige. Ook in 1620 viel 4 januari op een zaterdag. Twee dagen later werd hij op het kerkhof van Grijpskerke ter aarde besteld.
Ik ben naar Poppendamme gereden, een buurtschap in het hart van het eiland Walcheren, de woonplaats van Aernout. Ik parkeer bij Hof Poppendamme aan de Poppendamseweg, een Restaurant en Beleefboerderij met speeltuin.

 

 

 

 

 

 

 

Op deze zaterdag is het gevuld met spelende kinderen, die met driewielers en karretjes heen en weer rijden. De inrichting is een allegaartje van houten stoelen en tafels, afgewisseld met enkele ‘broccante’ zitbanken, op één waarvan mijn vrouw en ik hebben plaatsgenomen. We bestellen koffie en appeltaart. Aan de muur hangen reproducties van schilderijen uit diverse stijlperioden.
De vraag die in je opkomt is natuurlijk: was dit vroeger het hof van Aernout? Ik weet niet of we daar ooit achter zullen komen. Poppendamme was in de zeventiende eeuw niet groter dan nu en zal bestaan hebben uit een aantal boerderijen die op de vingers van één hand zijn te tellen. In ieder geval zal elke vierkante meter van Poppendamme voor hem vertrouwde grond zijn geweest. Hier woonde hij, hier stichtte hij een gezin met zijn vrouw Janneken Vermeere.

Hun namen komen voor op de lidmatenlijst van Grijpskerke uit 1604. Kerkelijk behoorde Poppendamme namelijk tot de gemeente van Grijpskerke.[1] De kerk van Poppendamme had de beeldenstorm niet overleefd en was compleet verwoest. Op de lijst staat Janneken vermeld als huijsvrouw van Arnout van Driessche. Mogelijk zijn ze ook in Grijpskerke gehuwd. Vanaf 1591 kregen ze vijf kinderen. We weten zodoende dat het jaartal van vestiging in Poppendamme vóór 1591 ligt.

Kerkgang
Elke zondag legde het gezin Van den Driessche de weg van Poppendamme naar Grijpskerke af voor de wekelijkse kerkgang. Onderweg zagen ze het Munnikenhof liggen, de buitenplaats die destijds in bezit was van de Antwerpse koopman en reder Balthazar de Moucheron (1552-±1630). In of kort na 1605 verkocht hij Munnikenhof aan staatsman en dichter Jacob Cats (1577-1660). Van De Moucheron is bekend dat hij één van zijn kinderen in Grijpskerke heeft laten dopen. Mogelijk heeft Aernout de twee bewoners van Munnikenhof nog gezien of gesproken.

Gingen ze met een koets, zat Aernout op een paard of gingen ze te voet? Over de welstand waarin Aernout verkeerde zijn kort geleden meer gegevens opgedoken. Ook toen hij al in Poppendamme woonde, bezat hij land in zijn geboortedorp Snaaskerke. In 1615 reisde Aernout naar Brugge om daaromtrent een notariële akte op te laten stellen. Daaruit is af te leiden dat hij niet armlastig was. Was hij geletterd? Dat is niet bekend, maar wel waarschijnlijk. Hopelijk komt er ooit nog een akte tevoorschijn die door hem is ondertekend.

In de Nederduits Gereformeerde kerk heeft hij preken aangehoord van Ds. Lodewijck d’Herde,[2] die nog hofprediker was geweest van Filips van Marnix, heer van Sint Aldegonde. Op diens verzoek werd d’Herde in 1595 beroepen in West-Souburg.[3] Zijn opvolger in Grijpskerke was Ds. Joannes Paneel.

Snaaskerke
Over het leven van Aernout vóórdat hij op Walcheren kwam wonen, weten we niets. Alleen zijn geboorteplaats is bekend: Snaaskerke, enkele kilometers landinwaarts vanaf Oostende. Dit wordt in 1618 vermeld in het trouwboek van Grijpskerke bij de inschrijving van de ondertrouw met Maeijken Jans. Hij trouwde als weduwnaar van Snaeskercke. Janneken Vermeere was dus overleden. Het betekent níet dat hij als weduwnaar uit Snaaskerke is vertrokken. Bij trouwinschrijvingen werd altijd de geboorteplaats van de echtelieden vermeld.

Onbeantwoorde vragen
Zodoende weten we meer níet dan wel over het leven van Aernout. Zijn geboortedatum is onbekend en de namen van zijn ouders zijn niet zeker. Wanneer is hij vertrokken uit Snaaskerke en welke route heeft hij gevolgd naar Walcheren? Ook weten we niet hoe hij eruitzag. Gezien de gemiddelde lichaamslengte in die tijd zal hij niet langer zijn geweest dan 1,65 meter, maar welke kleding droeg hij? Had hij net zo’n Spaanse kraag als Balthazar de Moucheron?
Wat we wèl weten zetten we in dit herdenkingsjaar overzichtelijk op een rij. De onderwerpen die hierboven kort zijn aangestipt zullen het komende jaar stuk voor stuk nader worden uitgewerkt. Door te redeneren vanuit de beschikbare feiten kunnen we dingen reconstrueren en nieuwe onderzoeksvragen formuleren. Zo vergroten we hopelijk onze kennis over het leven van Aernout Mattheeusen van den Driessche.

Marcel van den Driest
4 januari 2020

Noten:
[1] “Netherlands, Zeeland Province, Church Records, 1527-1907,” images, FamilySearch (https://familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QSQ-G9QJ-S2PY?cc=2036997&wc=MCLG-JNL%3A345031601%2C345176301%2C345178801 : 22 May 2014), Nederlands Hervormd > Grijpskerke > Dopen 1591-1730, 1734-1764, 1806-1884 Trouwen 1591-1763, 1806-1884 Lidmaten 1591-1730, 1735-1764 > image 348 of 452; Nederlands Rijksarchiefdienst, Den Haag (Netherlands National Archives, The Hague).
[2] Louis de Herde werd later vlootpredikant aan boord van een schip van Balthasar de Moucheron naar het West-Afrikaanse eiland Il Principe. Zie L.J. Joosse, Geloof in de Nieuwe Wereld: ontmoetingen met Afrikanen en Indianen (1600-1700) (Utrecht 2008) 151.
[3] F. Nagtglas, Levensberichten van Zeeuwen: zijnde een vervolg op P. de la Rue, Geletterd, staatkundig en heldhaftig Zeeland, Volume 3 (1893) 371; A.J. van der Aa, Biographisch woordenboek der Nederlanden, dl. VIII, 1e Stuk (Haarlem 1867) 641; Verslagen omtrent ’s rijks oude Archieven, Volume 22 (1900) 57.

 

 

 

Méér genealogie en heraldiek op deze website


VLISSINGEN – De informatie over genealogie en heraldiek op deze website is aangevuld. De pagina die aan deze onderwerpen was gewijd is in tweeën gesplitst. Op de aparte pagina Genealogie bieden we een volledig bijgewerkte historische genealogie aan, als pdf-bestand. Voor informatie over ons familiewapen kan je terecht op de pagina Heraldiek (zie het menu links).

Achter de schermen is de genealogie Van den Driest steeds bijgewerkt. Dit gold zowel nieuwe historische vondsten als het bijhouden van de levende generaties. Omwille van de privacywetgeving zijn levende personen niet in deze publicatie opgenomen.

Op een rijtje
Alle vermeldingen van ons familiewapen (in zilver, zes zwarte ronde gespen) zijn nu ordelijk op een rijtje gezet op de pagina ‘Heraldiek’. Zo ontstaat er een compleet beeld van welke personen wanneer dit wapen hebben gevoerd, inclusief afbeeldingen.

Neem dus snel een kijkje op deze twee vernieuwde pagina’s, en duik in de historie van onze familie!

Drusius ‘hangt’ in Vlissingen

VLISSINGEN – Het portret uit 1606 van Prof. Joannes Drusius (Jan van den Driessche uit Oudenaarde) hangt tegenwoordig in Vlissingen! Dat wil zeggen: een geslaagde afdruk op canvas van een foto van het originele schilderij. Het is afgedrukt op 60×45 cm, bijna ‘op ware grootte’.

Rechtsboven op het portret is een afbeelding te zien van het familiewapen: in zilver zes zwarte ronde gespen. Zodoende is Drusius de oudste persoon van wie bekend is dat hij dit wapen voerde. Een verwantschap tussen hem en de familie Van den Driest is nog niet bekend.

Secretaris Marcel kocht er een bijpassende ‘baklijst’ bij en kan nu dagelijks genieten van Drusius in zijn studeerkamer. Voor wie belangstelling heeft ook zoiets te maken: neem contact op met de secretaris. Hij kan een digitaal fotobestand leveren dat geschikt is voor de canvasafdruk op deze grootte.

De familie De Cnock en de “qualicke vlucht”

Oude Ieperweg, Zedelgem. De locatie waar hof Vuylvoorde van de familie De Cnock heeft gestaan.

De families Van den Driessche en De Cnock zaten in het laatste kwart van de 16de eeuw in hetzelfde schuitje. Beide families bezaten gronden in West-Vlaanderen, onder meer in Snaaskerke, beide families hadden zwaar te lijden onder de ‘godsdienstberoerten’, die het gebied grotendeels onleefbaar maakten.

Geuzenbende
Voorvader Aernout van den Driessche trok de Schelde over en vestigde zich rond 1590 in Poppendamme. Adriaen de Cnock, afkomstig uit Zedelgem, vluchtte eerder al voor de geuzenbende (“de qualicke vlucht”) en week uit naar Brugge, waar hij in 1583 overleed. Hij is mogelijk familie van Cornelis en Niclaes de Cnock, die in Grijpskerke getuigen waren bij de doop van Van den Driessche’s in Grijpskerke.

DTB Grijpskerke, doopinschrijving van Maeyken 24 nov. 1591, dochter van Arnout Mattheeusen, ghet. Cornelis de Cnock, Maeijken de Cnock.

DTB Grijpskerke, doopinschrijving van Mattheus van den Driessche, getuige is Claes de Cnock

DTB Grijpskerke, Ondertrouwinschrijving 13 juli 1597: Niclaes de Cnock wedr. van Snaeskercke in Vlaenderen Leuntgen Pieters wed. van Serooskerke in Walcheren. ghet; Cornelis de Cnock, des bruijdegoms br. (in de kantlijn: ghetr. den 27sten Jul. te Middelb.)

In een stamboom op de website geneanet.org komt een Cornelis de Cnock voor, geboren omstreeks 1575, als zoon van bovengenoemde Adriaen en Cathelyne Buuck. Doopgetuigen Cornelis en Niclaes de Cnock moeten generatiegenoten van onze Aernout zijn geweest. Mogelijk waren zij broers van Adriaen.

Bekijk de stamboom De Cnock op geneanet.org, en lees meer over Adrianus De Knock.

 

 

Familie thuis in Meliskerke

Veel blije gezichten en een fantastische sfeer. Zo zou je de familiebijeenkomst van zaterdag 5 oktober in een notendop kunnen beschrijven. Circa 40 familieleden kwamen bij elkaar in de zaal achter de Odulphuskerk in Meliskerke. Daar werden ze getrakteerd op koffie met een bolus, een welkomstwoord, informatie over de historie, een Zeeuwse quiz, en een heerlijke lunch.

Op de allereerste bijeenkomst in Grijpskerke (2001) kon toenmalig voorzitter Jan van den Driest nog niet spreken van een reünie. Die dag stond in het teken van kennismaking. Nu, zeven bijeenkomsten verder, was het voor verreweg de meeste deelnemers, in leeftijd variërend van 16 tot 99 (!) jaar, een blij weerzien.

Voorzitter Maarten heette iedereen welkom. Hij stond ook kort stil bij het overlijden van ons bestuurslid van het eerste uur Anthon van den Driest. Bij elke bijeenkomst wachtte hij trouw alle familieleden buiten op. Deze taak werd nu vervuld door bestuurslid Bep van den Driest. De bijeenkomst had hij nog graag willen meemaken. Van hem was een fotoportret aanwezig.

Voorvaderen
De keuze om in Meliskerke bij elkaar te komen was geen toeval: maar liefst vier generaties van onze rechtstreekse voorvaderen hebben daar gewoond en gewerkt. Secretaris Marcel gaf aansluitend nog wat meer informatie hierover. Ook liet hij zien dat de familienaam Van den Driest feitelijk in Meliskerke ‘geboren’ is. Daarvoor heetten we ‘Van den Driessche/Driesse(n)’.

Aansluitend op deze presentatie verzorgde de catering een drankje voor de aanwezigen. Penningmeester Frans kroop vervolgens in de huid van quizmaster. Hij testte de familie op hun kennis van het Zeeuws dialect, uitdrukkingen en Walcherse kerken.

Het lunchbuffet werd klaargezet en de familie liet het zich goed smaken. We konden daar wat uitgebreider de tijd voor nemen, want voor de rondleiding in de kerk hoefden we ons niet te verplaatsen, maar slechts ‘de schuifdeuren’ te openen. Uit de toelichting door beheerder Adrie van Sluijs bleek dat de preekstoel en de herenbank nog stammen uit de tijd dat onze voorouders daar ter kerke gingen.

Daarna was er gelegenheid om nog even gezellig met elkaar te praten met een drankje erbij. Omdat de stichting dit jaar zijn 20-jarige jubileum viert, gingen de deelnemers allemaal met een jubileumpen van de stichting naar huis. Zo konden we terugkijken op een geslaagde achtste familiebijeenkomst.

Foto’s: © Ria van den Driest-Louwerse

Jonathan is gefascineerd door techno

Artwork van de EP Hot Air Balloons

Familielid Jonathan Rabihiya woont al zes jaar in Berlijn. Hij is een kleinzoon van initiator en eerste voorzitter van onze familiestichting Jan van den Driest. Hoewel hij een andere achternaam heeft, presenteert hij zich op social media als Jonathan Jesus van den Driest. Deze week verscheen zijn eerste EP, want hij maakt ook muziek onder de artiestennaam Techno Jesus.

Nachtleven
Jonathan: “Ik kwam zes jaar geleden naar Berlijn en langzamerhand werd ik verliefd op techno en elektronische muziek. Ik begon te werken in het nachtleven als ‘night manager, promoter and artist care’ en ik raakte gefascineerd door de scene en de muziek. Twee jaar later begon ik als dj en met het produceren van mijn eigen muziek.”

Reis van emoties
Op de EP, getiteld ‘Hot Air Balloons’, staan vier tracks, die vooral geïnspireerd zijn door avonturen, fantasiewerelden en magische schepsels. Jonathan: “In elke track probeer ik de luisteraar een reis van emoties te laten ervaren en bijna een verhaal te vertellen door muziek. Hopelijk kan de luisteraar iets ervaren van wat ik met mijn muziek wil overbrengen.”

Beluister het album van Techno Jesus op Soundcloud.

Jonathan Jesus van den Driest